UE

"Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich: Europa inwestująca w obszary wiejskie."

Żuławy to nie tylko depresja

Żuławy są dzieckiem Wisły. Dziewięć tysięcy lat temu, gdy ustąpiła epoka lodowcowa, rzeka przedarła się do morza i zaczęła wypełniać żyznym namułem trójkątną nieckę między dwiema Wysoczyznami – Kaszubską i Elbląską. Zapełnianie trwało tysiące lat i właściwie dotąd się nie zakończyło. Nanoszone osady zaczęły tamować swobodny spływ wód, co prowadziło do katastrofalnych powodzi. Wtedy wkracza człowiek, osuszając grunt, budując wały, podwyższając je i utrzymując w bezpiecznym stanie. Zaczął je wznosić książę Świętopełk, kontynuowali wszyscy kolejni władcy tej ziemi.

Duży wkład w bezpieczeństwo przeciwpowodziowe wniósł Zakon Najświętszej Marii Panny, wydając stosowne dekrety i prawa dotyczące organizacji wsi, służące ochronie wałów i walce z powodzią. Ludzie osiedlali się na Żuławach od czasów prehistorycznych – najpierw na Żuławach Malborskich, później na Gdańskich. W XIII w. pod władzą książąt gdańskich było już na Gdańskich Żuławach co najmniej 11 wsi. Pierwotne osadnictwo było polskie, być może z niewielką domieszką Prusów. Pojawiający się od XIII w. koloniści niemieccy osiedlali się głównie w miastach. Po zajęciu przez Krzyżaków Gdańska w 1308 r., Żuławy Gdańskie znalazły się pod ich panowaniem i zaczął się intensywny napływ Niemców, głównie z Dolnej Saksonii i Fryzji. Po wojnie z Krzyżakami w poł. XV w. Gdańsk wraz Żuławami Gdańskimi znalazł się pod panowaniem Królestwa Polskiego.

Przez 300 lat Żuławy Gdańskie stanowiły dominium Miasta i w tym czasie nastąpił największy rozkwit tej krainy. Ilość i jakość posiadanej lub dzierżawionej przez chłopów urodzajnej ziemi (średnio chłop posiadał 4 włóki, czyli ok. 70 ha), stada koni i bydła oraz wyjątkowo korzystne relacje z właścicielem, którym był Gdańsk spowodowały, że tutejsi chłopi bogacili się szybko i osiągali standard majątkowy bliski bogatym mieszczanom gdańskim. Bogactwo dawnych mieszkańców tej płynącej mlekiem i miodem krainy i bliskość silnego centrum kultury, jakim był Gdańsk, przyczyniły się do wczesnego zaniku wielu elementów tradycyjnego folkloru wiejskiego i zastąpienia ich formami i zwyczajami bardziej typowymi dla miasta. Dzięki swemu bogactwu chłopi żuławscy osiągnęli pozycję społeczną, znacznie odbiegającą od pozycji przedstawicieli tej warstwy społecznej, zamieszkujących resztę ziem polskich.