UE

"Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich: Europa inwestująca w obszary wiejskie."

Zielone wzgórza nad Radunią

Natura na niewielkiej przestrzeni stworzyła coś na kształt soczewki kaszubskiego krajobrazu. Zachwycają niezliczone wzgórza, malownicze doliny, lasy pocięte głębokimi jarami, na dnie których wiosną i jesienią strumienie zbierają wodę, zasilając nią jeziora i stawy. Jest to doskonałe miejsce do wypoczynku na łonie natury. Wyjątkowym krajobrazem jest Rezerwat Jar Reknicy- niezwykle urokliwy obszar Natura 2000 przełomu rzeki Reknicy. Stoki doliny porośnięte są lasami grądowymi i łęgowymi. Występują tu liczne endemiczne gatunki zarówno flory (o charakterze podgórskim) jak i fauny. Szczególne miejsce zajmuje królowa rzek kaszubskich – Radunia, która ma  typowo górski charakter. Jej źródło znajduje się w jeziorze Raduńskim i to właśnie tam ma swój początek turystyczny szlak spływów kajakowych - zwany szlakiem elektrowni wodnych. Na trasie zobaczymy kilka do dziś działających elektrowni, unikalnych pod względem architektury i wyposażenia z przełomu XIX i XX wieku. Najciekawsze elektrownie to: Łapino, Bielkowo, Straszyn i Straszyn - Prędzieszyn.

Niezwykłym miejscem zachowanym w stanie niemalże nienaruszonym jest enklawa Otomina, czy Rezerwat "Bursztynowa Góra” znajdujący się we wsi Bąkowo. Jest to zabytek archeologiczny – zachowały się tu w niezmienionym stanie wyrobiska wyeksploatowanych szybów kopalni bursztynu.

Kolejny rezerwat to „Dolina Kłodawy”, obejmujący część doliny rzecznej wraz z jej korytem, z zachowaną unikatową roślinnością leśną.  Dolina rzeki wcina się w morenę denną na głębokość 20 m. W dolnym fragmencie rzeki znajdują się starorzecza; w części zachodniej liczne źródliska. Specyficzne warunki geograficzne kształtowały przez stulecia także kulturę mieszkającej tu ludności kaszubskiej. Ślady wpływu krajobrazu na zajęcia ludzi, na ich kulturę materialną i duchową zachowały się w nazwach miejscowości czy obrzędach ludowych.

Półtorawiekowe panowanie Krzyżaków przyczyniło się do gospodarczego rozwoju tego regionu, ale za to zmieniła się struktura etniczna na obszarze wschodnich Kaszub na skutek sprowadzenia osadników z Niemiec, a jednocześnie przejmowania przez część dotychczasowych mieszkańców ich zwyczajów i języka. Z tego okresu pozostały unikalne zabytki sakralne. Najciekawszy z nich to kościół w Pręgowie z unikalnymi freskami ściennymi z XIV w. Proces ten pogłębiać się zaczął, gdy w Gdańsku i jego najbliższym sąsiedztwie szerzyły się nauki Marcina Lutra. Czas rozbiorów dokonał reszty. Na tych terenach, tak bliskich Gdańskowi, doszło do typowego dla rejonów pogranicza wymieszania wiary i kultur. Region nabrał swoistego kolorytu, co nauczyło mieszkańców tolerancji i szacunku dla odmiennych obyczajów.  

Status mieszkańców na Wyżynie w XVII wieku był zgoła inny niż na Żuławach Gdańskich. Mimo włączenia do Królestwa Polskiego nadal panował tu system folwarczno-pańszczyźniany, na czym bardzo korzystał Gdańsk, zaś sama Wyżyna niewiele. Nawet szlachta kaszubska była często biedniejsza niż bogaci żuławscy chłopi. Sytuacja panująca na kaszubskiej wsi wpływała natomiast bardzo żywo na rozwój gdańskiej produkcji w tym czasie, tak samo jak wzrost pańszczyzny i poddaństwa chłopów.

Największy rozkwit Wyżyny Gdańskiej przypada na XVIII i XIX w. To wówczas Kaszubi zaczęli korzystać z dobrodziejstw rozwoju cywilizacyjnego, który nastąpił w państwie pruskim. Powstała kaszubska inteligencja. Na Wyżynie Gdańskiej wybudowano wtedy letnie rezydencje i pałace otoczone pięknymi parkami. Powstały pierwsze papiernie i hamernie. Najciekawszy obiekt to Muzeum Stara Papiernia z 1877 r. w Łapinie, skąd prowadzi pierwsza w Polsce kolej drezynowa wśród wspaniałych krajobrazów przełomu rzeki Raduni i jeziora Łapińskiego. Rzeka Radunia od średniowiecza dostarczała wodę kanałem do wielkiego młyna w Gdańsku, a po wybudowaniu na niej kilku elektrowni, także energię elektryczną do Gdańska.

Zapraszamy na atrakcyjne trasy rowerowe po Wyżynie Gdańskiej - Kaszubach Północnych. Szlaki rowerowe wokół Gdańska zabiorą Cię w inny świat.